آگوست 19, 2026

ارتوسرجری روشی متداول برای درمان ناهنجاریهای فک و دندان است. به انجام جراحی فک و ارتودنسی دندان به صورت دو درمان مکمل یکدیگر ارتوسرجری میگویند. متخصص ارتودنسی معمولا برای بهبود وضعیت فک و دندان از روشهای ارتودنسی استفاده میکند؛ ولی درصورتیکه میزان ناهنجاری زیاد باشد، از جراحی فک نیز به نفع بیمار بهره خواهند برد. این متد درمانی در سالهای اخیر در ایران و جهان بسیار پرطرفدار شده است. در این مطلب به درمان ارتوسرجری خواهیم پرداخت و مزایا و معایب آن را به طور کامل شرح خواهیم داد؛ با ادامه مطلب همراه ما بمانید.




قبل و بعد از ارتودنسی و جراحی فک
ارتوسرجری اصطلاح مرسومی است که از عبارت ارتوگناتیک سرجری (Orthognathic Surgery) به معنای جراحی فکین بهمنظور اصلاح موقعیت قرارگیری، اقتباس شده است. به معنای سادهتر، جراحی ارتوگناتیک مجموعه اقداماتی است که برای درمان ناهنجاریهای شدید فک مورداستفاده قرار میگیرد. معمولا هنگامی که برای زیبایی و یا اصلاح قرارگیری موقعیت فکها درمان ارتوسرجری تشخیص داده شود، استفاده از درمانهای ارتودنسی و جراحی فک در دستور کار ارتودنتیست و متخصص جراحی فک قرار میگیرد. مشکلات و ناهنجاریهای مختلفی میتوانند زمینهساز انحرافات فکی – دندانی شدید شوند. مجموعه اختلالات بایت (کراسبایت، دیپبایت و اپنبایت) جزو مهمترین مواردی هستند که درمان ارتوسرجری را لازم میکنند.
واژه “ارتوگناتیک” از ترکیب دوکلمه ارتو به معنای صحیح و گناتوس به معنای فک ساخته شده است. همانطور که پیشازاین نیز اشاره شد جراحی ارتوگناتیک بهمنظور تصحیح موقعیت فک و دندانها انجام میشود. اگر چه در گذشته چنین اعمالی به روشهای مختلف انجام میپذیرفته؛ ولی تاریخچه نوین ارتوسرجری به اوایل قرن بیستم نسبت داده میشود. این روش در ابتدا بهصورت یک عمل تجربی انجام شد و مورد ارزیابیهای متعدد قرار گرفت و رفتهرفته با پیشرفت تکنولوژی به یکی از تخصصهای مهم دندانپزشکی تبدیل شد. در اوایل قرن بیستم یعنی سال 1930، جراحان سرشناسی چون دکتر جرج آریس عملهای موفق فک را انجام دادند و پس از آن با پیشرفت تکنولوژی جراحی و متدهای درمانی، روشهای مختلفی برای این عمل در نظر گرفته شد. امروزه استفاده همزمان از درمان ارتودنسی و جراحی فک بهعنوان روشی بهروز در درمان اختلالات فک در دستور کار متخصصین قرار گرفته است.
• افرادی که به صورت مادرزادی با مشکلات فکی مواجه هستند.
• اگر فردی دچار فک درد مزمن باشد.
• افرادی که دارای جلوزدگی و یا عقبرفتگی فک هستند.
• افرادی که حتی بدون لبخندزدن دندانهای جلوی مشخصی دارند. در واقع این افراد اگر بخواهند لبهایشان را ببندند باید روی لبهای خود فشار بیاورند.
• افرادی که رشد ناهماهنگ فکی دارند و یک طرف فکشان بیشتر از طرف دیگر رشد کرده است.
• افرادی که دچار تومور فکی هستند و افرادی که تنفس غیرارادی از سمت دهان خود دارند.
• افرادی که از کراس بایت، اپن بایت، دیپ بایت و ناهنجاریهای فکی شدید رنج میبرند.
• افرادی که در هنگام لبخند زدن بخشی از لثهشان مشخص میشود.
انواع جراحی فک بسته به نوع ناهنجاری و محل مشکل، به سه دسته اصلی تقسیم میشوند. جراحی فک بالا برای اصلاح مشکلاتی مانند لبخند لثهای، عقب یا جلو بودن فک بالا و برخی اختلالات تنفسی انجام میشود. جراحی فک پایین معمولاً برای درمان جلو یا عقب بودن بیش از حد فک پایین و ایجاد تناسب بهتر در نیمرخ صورت به کار میرود. در مواردی که هر دو فک دچار ناهنجاری باشند، جراحی دو فک انجام میشود تا هماهنگی کامل میان فکها، دندانها و اجزای صورت ایجاد شود. همچنین در برخی بیماران، جراحی چانه نیز به عنوان مکمل جراحی فک برای بهبود بیشتر تناسب چهره و دستیابی به نتایج زیبایی مطلوبتر انجام میشود.
جلو بودن فک پایین یکی از ناهنجاریهای شایع فکی است که در آن فک پایین نسبت به فک بالا بیش از حد جلو قرار میگیرد. این وضعیت علاوه بر ایجاد مشکلاتی در جفت شدن دندانها و عملکرد صحیح فک، میتواند تأثیر قابل توجهی بر ظاهر چهره داشته باشد. افراد مبتلا به این ناهنجاری معمولاً دارای چانه برجستهتر، نیمرخ نامتعادل و بایت معکوس هستند؛ به این معنا که دندانهای پایین جلوتر از دندانهای بالا قرار میگیرند. در مواردی که شدت ناهنجاری زیاد باشد، ارتودنسی به تنهایی قادر به اصلاح مشکل نیست و جراحی فک به عنوان مؤثرترین روش درمانی توصیه میشود. در این جراحی، موقعیت فکها اصلاح شده و تعادل مناسبی بین فک بالا و پایین ایجاد میشود. نتیجه این درمان، بهبود عملکرد جویدن و گفتار، اصلاح بایت و ایجاد تناسب بیشتر در چهره و نیمرخ صورت خواهد بود.


ناقرینگی صورت یکی از مشکلاتی است که میتواند به دلایل مختلفی از جمله ناهنجاریهای فک ایجاد شود. در این شرایط، فک بالا یا پایین به درستی در مرکز صورت قرار ندارد و همین موضوع باعث میشود چانه به یک سمت متمایل شود یا یک طرف صورت بزرگتر و برجستهتر از طرف دیگر به نظر برسد. این عدم تقارن علاوه بر تأثیر بر زیبایی چهره، ممکن است باعث اختلال در نحوه قرارگیری دندانها، جویدن غذا و حتی عملکرد مفصل فک شود. در مواردی که منشا ناقرینگی صورت، ناهنجاری استخوانهای فک باشد، جراحی فک میتواند راهکاری مؤثر برای اصلاح این مشکل باشد.در این روش، موقعیت فکها با دقت تنظیم میشود تا تعادل و هماهنگی بیشتری بین اجزای صورت ایجاد شود. پس از درمان، چانه در موقعیت مناسبتری قرار میگیرد، تقارن صورت بهبود پیدا میکند و ظاهر چهره متعادلتر و طبیعیتر به نظر میرسد. میزان بهبود ناقرینگی به شدت ناهنجاری و شرایط هر فرد بستگی دارد، اما در بسیاری از بیماران، جراحی فک میتواند تغییرات چشمگیری در هماهنگی و زیبایی چهره ایجاد کند.
عقب بودن فک پایین یکی از شایعترین ناهنجاریهای فکی است که میتواند علاوه بر تأثیر بر عملکرد دهان و دندانها، ظاهر چهره را نیز تحت تأثیر قرار دهد. در این وضعیت، فک پایین نسبت به فک بالا در موقعیت عقبتری قرار میگیرد و باعث میشود چانه کوچکتر و عقبتر از حالت طبیعی به نظر برسد. این ناهنجاری میتواند مشکلاتی مانند بایت نامناسب، دشواری در جویدن غذا، اختلال در گفتار و حتی مشکلات تنفسی و خر و پف هنگام خواب را ایجاد کند. جراحی فک یکی از مؤثرترین روشهای درمان عقب بودن فک پایین است که با جابهجایی استخوان فک به موقعیت صحیح، تعادل و هماهنگی بیشتری بین اجزای صورت ایجاد میکند. پس از درمان، چانه برجستهتر و متناسبتر دیده میشود، نیمرخ صورت بهبود پیدا میکند و علاوه بر افزایش زیبایی چهره، عملکرد فک و دندانها نیز به شکل قابل توجهی اصلاح میشود.

جراحی فک تنها به روز عمل محدود نمیشود؛ بلکه موفقیت درمان از ماهها قبل و با یک ارزیابی دقیق و اصولی آغاز میشود. در این ویدئو، ۵ بیمار با شرایط متفاوت فکی و اسکلتی بهصورت همزمان مورد بررسی قرار میگیرند تا برای هر یک، بهترین مسیر درمانی مشخص شود. ناهنجاریهایی مانند جلو یا عقب بودن فکها، عدم تقارن صورت، مشکلات بایت (نحوه قرار گرفتن دندانهای فک بالا و فک پایین) و اختلالات عملکردی، نیازمند بررسی تخصصی و برنامهریزی دقیق هستند.
در این جلسه، تمامی مدارک تشخیصی، تصاویر رادیوگرافی و شرایط هر بیمار به دقت ارزیابی میشود و بر اساس نوع ناهنجاری، مناسبترین جراح فک و صورت برای ادامه درمان پیشنهاد خواهد شد. این ویدئو نمایی از پشت صحنه تصمیمگیریهای تخصصی در درمان ناهنجاریهای فکی را به تصویر میکشد.
تایم طلایی برای درمان ارتوسرجری زمانی است که رشد استخوان فک پایانیافته است. معمولا بازهی سنی 18 تا 22 سالگی زمان بستهشدن رشد استخوان فک در انسان است. البته بررسیهای دقیق رادیوگرافی که توسط متخصص جراح به عمل خواهد آمد، زمان دقیق جراحی را برای هر فرد مشخص خواهد کرد. متخصصان ارتودنسی و جراحی بر این موضوع تأکید دارند که ارتوسرجری پیش از پایانیافتن رشد فک، صرفا در مواردی که ناهنجاری بسیار شدید باشد و امکان صبرکردن تا پایان سن رشد وجود نداشته باشد، امکانپذیر است. برایناساس درصورتیکه بیمار کودک یا نوجوان از ناهنجاری شدید فک رنج میبرد بهتر است هرچه سریعتر جهت مشاوره و درمان به متخصص ارتودنسی مراجعه کند.
اگرچه ارتوسرجری یک متد درمانی است و در صورت لزوم فرد بیمار برای بهبود شرایط خود باید آن را انجام دهد، اما بهمنظور آرامش روحی و روانی فرد لازم است مزایا و معایب این درمان در نظر گرفته شوند. فرد بیمار پس از آگاهی از تمام مزایا و معایب این عمل و همچنین آگاهی از مراحل درمان، تصمیم نهایی را در مورد وضعیت خود خواهد گرفت
زیبایی صورت: جراحی ارتوسرجری میتواند به بهبود تناسب و زیبایی صورت کمک کند.
سلامت عمومی: با اصلاح مشکلات فکی، بسیاری از مشکلات سلامتی مرتبط با آن نیز برطرف میشوند.
خطرات جراحی: مانند هر نوع عمل جراحی، ارتوسرجری ممکن است خطراتی نظیر عفونت و خونریزی را در پی داشته باشد.
مدتزمان ریکاوری: باتوجهبه محل انجام عمل، بیمار معمولاً نیاز به چندین هفته برای بهبودی کامل دارد.
هزینه: جراحی ارتوگناتیک معمولاً هزینه بالایی دارد و ممکن است تحت پوشش بیمه نباشد. البته با توجه با تأثیر این متد درمانی بر سلامت فرد پیشنهاد میشود در صورت لزوم برای انجام ان اقدام شود.
حدود 15 درصد از بیماران ارتودنسی، نیاز به جراحی فک دارند. جراحی فک به منظور قرار گیری متقارن دندانها روی یکدیگر انجام میشود تا علاوه بر این که زیبایی به چهره فرد بازگردد، از عواقب و بیماریهای دیگری که به خاطر ناهماهنگی دندانها ایجاد میشود، پیشگیری شود.
زمانی که فردی دچار بههمریختگی دندانی و مشکلات فکی است، در ابتدا به ارتودنتیست مراجعه میکند. ارتودنتیست با بررسی دندانها و استخوانهای فک بیمار، میتواند بهراحتی تشخیص دهد که این بیمار نیاز به ارتوسرجری دارد. برای شروع درمان ارتوسرجری بیمار باید یک سال قبل از جراحی، مراحل ارتودنسی را آغاز کرده باشد تا در هنگام عمل جراحی فک دندانهای به موقعیت موردنظر رسیده باشند. بعد از عمل جراحی، دندانهای متقارن شده، روی یکدیگر قرار خواهند گرفت. بعد از انجام جراحی نیز، حداقل 6 تا 9 ماه درمان ارتودنسی ادامه خواهد یافت تا دندانها در وضعیت نرمال خود ثابت شوند. این مدت ممکن است به تشخیص متخصص ارتودنسی کوتاهتر یا طولانیتر نیز باشد.
تجربه جراحی فک میتواند برای برخی افراد دشوار باشد، اما توجه به این نکته ضروری است که وجود کبود و تورم پس از هر عمل جراحی، کاملا طبیعی است و با مصرف داروهای تجویز شده میتوان عوارض را کنترل کرد. پس از جراحی فک، در روزهای ابتدایی برخی بیماران از درد خفیفی در ناحیهی گلو شکایت میکنند که به علت قرارگیری لوله تنفسی در حین عمل است و هیچ مشکل خاصی نیست. دورهی نقاهت تقریبا یک ماه طول میکشد و پس از این مدت بیمار به وضعیت مطلوبی خواهد رسید.
پس از عمل بهمنظور کاهش تورم، معمولاً استفاده از کمپرس یخ توصیه میشود. فرد بیمار لازم است این کمپرس را به منطقهی مورد درمان قرار دهد و مدت کمی ان را نگه دارد.
سر بیمار در هنگام خواب لازم است بالاتر از بدن قرار داشته باشد؛ این عمل باعث کاهش التهابات پس از جراحی خواد شد.
داروهایی که برای بیمار تجویز شده، باید بهوقت و به طور مرتب مصرف شوند. تمام نکات تکمیلی توسط متخصص جراحی و تیم درمانی در اختیار فرد قرار خواهد گرفت. برای بهبودی سریعتر لازم است به تمام دستورالعملهای پس از جراحی بهدقت عمل شود.
در فایل صوتی زیر دکتر داودیان به صورت دقیق، در رابطه با فرآیند انجام ارتودنسی و جراحی فک و اینکه لازم است این دو درمان مکمل با چه ترتیبی انجام شوند، توضیح دادهاند.

جراحی فک یکی از سختترین جراحیهایی است که دوره نقاهت نسبتا طولانی دارد. درباره درد جراحی فک باید گفت که استفاده از مسکنها کمک زیادی در کاهش درد جراحی فک دارد اما نکتهای که نمیتوان از آن غافل شد، تغذیه دشوار در این دوره است. فرد لازم است از غذاهای مایع تا مدتهای زیادی استفاده کند. جویدن تا یک ماه ممنوع است و پس از ان نیز لازم است تا مدتها از غذای نرم استفاده شود. دکتر داودیان، متخصص ارتودنسی تجربهی خود از انجام عمل فک را در اختیار بیماران قرار دادهاند. میزان تحمل درد و روش کنترل ان بهخوبی در این ویدئو توضیح داده شده است.
بسیاری از بیماران که با ناهنجاریهای فکی و دندانی مواجه هستند، خواستار جراحی بدون استفاده از درمان ارتودنسی هستند. در پاسخ باید گفت که نوع ناهنجاری مهمترین عامل در انتخاب متد درمانی است. دکتر داودیان، متخصص ارتودنسی در این مورد توضیح کاملی منتشر کردهاند. لطفاً به فایلی که در ادامه قرار میگیرد گوش دهید.
برای جراحی فک، ارتودنتیست با جراح فک، باید همکاری داشته باشند و با یکدیگر، برنامهریزی کنند. در ابتدا ارتودنسی انجام میشود و سپس زیر نظر ارتودنتیست، جراحی فک بیمار توسط جراح فک انجام میگیرد. بعد از انجام جراحی، احتمالاً بخشهایی از صورت بیمار که بیشتر در ناحیه چانه و گاهی موارد گونه است، دچار بیحسی میشود که این امر کاملاً طبیعی است. بیحسی بعد از چند ماه از بین میرود و همه چیز مانند قبل میشود.
یکی از مهمترین مواردی که دکتر داودیان و دیگر متخصصان ارتودنسی همواره به ان اشاره میکنند، لزوم چکاپ دندان و فک کودکان در سنین پایین است. در این شرایط اگر کودک دچار ناهنجاریهای فک و دندان باشد تنها با انجام ارتودنسی میتوان بسیاری از آسیبها را درمان کرد و از درمانهای جراحی در آینده جلوگیری کرد. سن 7 سالگی بهترین زمان برای اولین معاینهی کودک توسط یک متخصص ارتودنتیست است.
دکتر داوودیان که خود یکی از مشهورترین متخصصان ارتودنسی در ایران است برای درمان ناهنجاریهای فک تحت درمان ارتودنسی و جراحی فک قرار گرفتند و تجربهی خود را از تمام مراحل درمان به طور اختصاصی در اختیار بیماران محترم قرار دادهاند. درصورتیکه نسبت به جراحی فک نگران هستید پیشنهاد میشود حتما به صحبتهای دکتر داودیان گوش دهید.
هزینهی تمامشده ارتوسرجری برای هر بیمار متفاوت است و برای تخمین آن لازم است نوع ناهنجاری، شدت آن و مدت درمانی در نظر گرفته شود. برایناساس پیشنهاد میشود جهت تعیین شرایط درمانی با مطب دکتر داودیان تماس حاصل فرمایید.
در این مطلب به ارتوسرجری پرداختیم و تمام نکات مثبت و منفی آن را مورد بررسی قرار دادیم. احساس ترس و نگرانی از عمل جراحی و درمانهای ناشناخته، طبیعیترین واکنش بیمار در ابتدای کار است. دکتر داودیان که خود تجربهی گرانبهای عمل ارتوسرجری را دارند از تمام نقاط مثبت و منفی این درمان برای مخاطبان عزیز گفتهاند که باعث ازبینرفتن شک و تردید نسبت به این درمان مدرن خواهد شد. درصورتیکه کاندید جراحی ارتوسرجری در نظر گرفته شدهاید همینالان میتوانید اولین وقت مشاوره خود را رزرو کنید.
اگر ساکن مناطقی همانند زعفرانیه، مقدس اردبیلی، ولیعصر و سایر محلههای این مناطق هستید و قصد مراجعه به یک مطب تخصصی در شمال تهران را دارید، میتوانید به مطب تخصصی دندانپزشکی دکتر داودیان شعبه زعفرانیه مراجعه نمایید.
آدرس: تهران، زعفرانیه، خیابان مقدس اردبیلی، نبش خیابان ب، ساختمان پزشکان ب، طبقه اول، واحد ۴

علاوه بر مناطق شمالی تهران، کلینیک سیمادنت در غرب تهران نیز شعبهای دیگر دارد و شما میتوانید برای دریافت مشاوره حضوری و نیز انجام ارتودنسی و جراحی فک به شعبه ستارخان سیمادنت مراجعه کنید. در نتیجه اگر ساکن مناطقی همانند صادقیه، ستارخان، مرزداران،جنت آباد، سعادت آباد یا حتی کرج هستید قصد مراجعه به یک مرکز تخصصی دندانپزشکی در اطراف منزل خود را دارید، میتوانید به مطب ستارخان سیمادنت مراجعه نمایید.
آدرس: تهران، خیابان ستارخان، بین خیابان شادمهر و بهبودی، ساختمان پزشکان ستارخان، طبقه ۵


دکتر مسعود داودیان (متخصص ارتودنسی)، دارای بورد تخصصی ارتودنسی با بیش از 15 سال سابقه در درمان انواع ناهنجاریهای دندان و فک و عضو هیئت مدیره ارتودنتیستهای ایران و موسس انجمن ارتودنتیستهای جوان هستند.