ایمپلنت بدون جراحی

«ایمپلنت بدون جراحی» از نظر علمی کاملاً بدون جراحی نیست. هر ایمپلنت واقعی باید داخل استخوان فک قرار بگیرد؛ یعنی یک مداخله جراحی، هرچند کوچک، انجام می‌شود. اصطلاح دقیق‌تر معمولاً ایمپلنت کم‌تهاجمی است؛ یعنی بدون برش وسیع لثه، بدون کنار زدن لثه، و معمولاً بدون بخیه. به هر حال پایه ایمپلنت به‌صورت جراحی داخل استخوان فک قرار داده می‌شود.

ایمپلنت بدون جراحی یا ایمپلنت پانچ

در روش ایمپلنت بدون جراحی یا ایمپلنت پانچ، لثه به‌صورت کامل برش داده نمی‌شود و نیازی به کنار زدن وسیع بافت لثه نیست. در این روش، دندانپزشک با ایجاد یک سوراخ کوچک روی لثه، مسیر ورود ایمپلنت را آماده می‌کند و سپس پایه ایمپلنت در همان ناحیه داخل استخوان فک قرار داده می‌شود.

این روش معمولاً با درد، خونریزی و تورم کمتری همراه است و در بسیاری از موارد نیاز به بخیه ندارد. با این حال، ایمپلنت فلپلس برای همه افراد مناسب نیست. بیمار باید تراکم و حجم استخوان کافی داشته باشد تا پایه ایمپلنت بتواند با ثبات مناسب در فک قرار بگیرد.

به همین دلیل، قبل از انجام این روش، بررسی دقیق وضعیت استخوان فک، لثه و محل دندان از طریق عکس‌برداری و معاینه توسط متخصص ایمپلنت واجب است.

نحوه‌ انجام ایمپلنت بدون جراحی چگونه است؟

۱. معاینه و بررسی شرایط دهان و فک

ابتدا دندان‌پزشک وضعیت لثه، استخوان فک، محل دندان از دست‌رفته، سلامت دندان‌های کناری و شرایط عمومی بیمار را بررسی می‌کند. اگر عفونت فعال، تحلیل شدید استخوان یا بیماری لثه وجود داشته باشد، معمولاً ابتدا باید درمان‌های مقدماتی انجام شود.

۲. عکس سه‌بعدی و طراحی دیجیتال

در این مرحله معمولاً از تصویربرداری سه‌بعدی مانند CBCT و اسکن دیجیتال دهان استفاده می‌شود. این اطلاعات به دندان‌پزشک کمک می‌کند محل دقیق عصب‌ها، سینوس، تراکم استخوان و زاویه مناسب ایمپلنت را مشخص کند. در جراحی هدایت‌شده، گاید جراحی کمک می‌کند طرح درمان دیجیتال با دقت بیشتری به محیط واقعی دهان منتقل شود.

۳. ساخت گاید جراحی

پس از طراحی محل ایمپلنت، یک قالب اختصاصی به نام گاید جراحی ساخته می‌شود. این گاید روی دندان‌ها یا لثه قرار می‌گیرد و مسیر ورود دریل و ایمپلنت را از نظر زاویه، عمق و موقعیت کنترل می‌کند.

۴. بی‌حسی موضعی

در روز درمان، ناحیه مورد نظر با بی‌حسی موضعی کاملاً بی‌حس می‌شود. در بیشتر موارد بیمار دردی حس نمی‌کند، فقط ممکن است فشار یا لرزش ابزار را احساس کند.

۵. قرار دادن پایه ایمپلنت بدون برش وسیع لثه

در روش ایمپلنت بدون جراحی، به‌جای باز کردن کامل لثه، یک دسترسی کوچک در بافت لثه ایجاد می‌شود و پایه ایمپلنت از همان مسیر، با کمک گاید، در استخوان قرار می‌گیرد. به همین دلیل معمولاً خونریزی، تورم و نیاز به بخیه کمتر از روش جراحی باز است.

۶. قرار دادن هیلینگ، اباتمنت یا روکش موقت

بسته به شرایط استخوان و ثبات اولیه ایمپلنت، دندان‌پزشک ممکن است همان جلسه یک قطعه موقت، هیلینگ یا حتی روکش موقت قرار دهد. البته در بسیاری از بیماران، ابتدا باید چند ماه زمان داده شود تا استخوان با ایمپلنت جوش بخورد.

۷. دوره ترمیم و نصب روکش نهایی

پس از جوش خوردن ایمپلنت با استخوان، روکش نهایی ساخته و نصب می‌شود. این مرحله می‌تواند چند هفته تا چند ماه بعد از کاشت پایه انجام شود؛ مدت زمان آن به کیفیت استخوان، محل ایمپلنت و شرایط درمان بستگی دارد.

ایمپلنت بدون جراحی یعنی کاشت ایمپلنت با حداقل برش، معمولاً بدون بخیه

این روش برای همه مناسب نیست و قبل از انجام آن باید با معاینه و عکس سه‌بعدی مشخص شود که استخوان و لثه بیمار شرایط کافی دارد یا نه.

مزایای ایمپلنت بدون جراحی

۱. درد و ناراحتی کمتر
چون در این روش برش وسیع روی لثه ایجاد نمی‌شود، معمولاً بیمار بعد از درمان درد و ناراحتی کمتری نسبت به جراحی معمولی تجربه می‌کند.

۲. خونریزی و تورم کمتر
در روش فلپلس، بافت لثه کمتر دستکاری می‌شود؛ به همین دلیل خونریزی، التهاب و تورم بعد از درمان معمولاً کمتر است.

۳. دوره نقاهت کوتاه‌تر
به دلیل آسیب کمتر به بافت نرم، روند ترمیم لثه سریع‌تر انجام می‌شود و بیمار معمولاً زودتر می‌تواند به فعالیت‌های روزمره برگردد.

۴. نیاز کمتر به بخیه
در بسیاری از موارد، چون لثه فقط پانچ یا سوراخ می‌شود، نیازی به بخیه نیست یا بخیه بسیار محدود خواهد بود.

۵. ظاهر بهتر لثه بعد از درمان
وقتی لثه کمتر برش می‌خورد، احتمال حفظ فرم طبیعی لثه بیشتر می‌شود؛ این موضوع مخصوصاً در دندان‌های جلویی که زیبایی اهمیت زیادی دارد، مهم است.

۶. امکان دقت بالاتر در روش دیجیتال
اگر ایمپلنت بدون جراحی با اسکن سه‌بعدی و گاید جراحی انجام شود، محل قرارگیری پایه ایمپلنت دقیق‌تر برنامه‌ریزی می‌شود. البته موفقیت این روش به تصویربرداری دقیق، تجربه دندانپزشک و انتخاب درست بیمار بستگی دارد.

معایب ایمپلنت بدون جراحی

۱. برای همه افراد مناسب نیست
مهم‌ترین محدودیت این روش این است که بیمار باید استخوان کافی و لثه مناسب داشته باشد. اگر استخوان فک تحلیل رفته باشد، ممکن است ابتدا نیاز به پیوند استخوان یا روش‌های تکمیلی وجود داشته باشد.

۲. دید مستقیم دندانپزشک کمتر است
در جراحی معمولی، لثه کنار زده می‌شود و دندانپزشک استخوان را مستقیم می‌بیند؛ اما در روش پانچ، دید مستقیم کمتر است. به همین دلیل اگر برنامه‌ریزی دقیق انجام نشود، احتمال خطا در زاویه یا محل قرارگیری ایمپلنت وجود دارد.

۳. نیاز به عکس CBCT و بررسی دقیق دارد
چون در این روش استخوان به‌طور کامل دیده نمی‌شود، معمولاً عکس سه‌بعدی CBCT برای بررسی حجم استخوان، محل عصب‌ها و سینوس‌ها اهمیت زیادی دارد.

۴. در موارد تحلیل استخوان یا عفونت مناسب نیست
اگر بیمار دچار کمبود شدید استخوان، عفونت فعال، بیماری پیشرفته لثه یا شرایط نامناسب در محل کاشت باشد، روش ایمپلنت بدون جراحی ممکن است انتخاب خوبی نباشد. در چنین شرایطی، جراحی معمولی یا درمان‌های تکمیلی می‌تواند ایمن‌تر باشد.

۵. وابستگی زیاد به مهارت دندانپزشک
ایمپلنت بدون جراحی ساده به نظر می‌رسد، اما در واقع به تجربه، دقت و برنامه‌ریزی بالایی نیاز دارد. اگر ایمپلنت در موقعیت نامناسب قرار بگیرد، ممکن است مشکلاتی مثل آسیب به بافت اطراف، فشار نامناسب روی پروتز یا شکست درمان ایجاد شود.

دکتر داودیان

دکتر مسعود داودیان (متخصص ارتودنسی)، دارای بورد تخصصی ارتودنسی با بیش از 15 سال سابقه در درمان انواع ناهنجاری‌های دندان و فک و عضو هیئت مدیره ارتودنتیست‌های ایران و موسس انجمن ارتودنتیست‌های جوان هستند.